De wankele waarheid

woensdag, 22 februari 2012

Reacties0

"Hoe kan je het patroon dat in een vriendschap is ontstaan veranderen? Wat doe je als je de relatie niet wil verbreken, maar wel fundamenteel wilt veranderen? Die patronen liggen vaak zo diep verankerd in wie je bent en in de geschiedenis van je relatie. Als jij zelf verandert hoe kan je vriendschap dan mee veranderen?" Aldus getrouwe lezeres en HV-medewerker Reine Rek.

Rainer Werner Fassbinder verklaarde: 'De films van Douglas Sirk kunnen je hoofd bevrijden.' Dat klopt, zeker als het gaat om 'Written on the Wind' (1956), waarin de gevolgen van ingrijpende veranderingen in bestaande patronen tussen mensen pijnlijk duidelijk worden.

Mitch (Rock Hudson) is de integere werknemer van oliebaron Hadley wiens zoon Kyle (Robert Stack) met Lucy (Lauren Bacall) in het huwelijk treedt. De zus van Kyle, Marylee (Dorothy Malone), is smoorverliefd op Mitch.

Mitch wil alleen één vrouw, en dat is Lucy. Lucy, vrouw van zijn beste vriend. Lucy, die niets liever wil dan ontsnappen uit de verstikkende werkelijkheid van haar huwelijk.

Vriendschappen gebaseerd een wankele waarheid exploderen in 'Written on the Wind', een film waarin de liefde als oncontroleerbare emotie steeds meer een plaats in een driehoeksverhouding krijgt. De vriendschap tussen Mitch en Kyle staat op het spel. Maar ook de 'vriendschap' tussen Lucy en Mitch verandert radicaal – ze raken verliefd op elkaar.

Vriendschap bestaat in deze film bij de gratie van de leugen, ook al lijken de patronen tussen de personages ook nog zo diep verankerd.

Met zijn opmerking refereerde Fassbinder aan de rode draad bij Sirk, namelijk de destructieve werking van onderdrukte emoties. Deze zucht naar 'bevrijding' maakt een Sirk-film tijdloos. Een paar jaar geleden leverde cineast Todd Haynes een schitterende hommage aan zijn werk af met 'Far From Heaven', een film compleet in de Sirk-stijl gemaakt waarin Julianne Moore de archetypische Sirk-vrouw speelt: sterk, maar toch geestelijk gevangen in een leven vol felle kleuren, wild dwarrelde herfstbladeren en zoete muziek.

Sirk laat ons het kunstmatige aan het echte leven zien door dat leven overdreven echt – en dus melodramatisch – voor te stellen.

In zijn films neemt dat kunstmatige de vorm van een leugen aan. Een emotionele explosie vindt plaats wanneer de personages door de membraan van artificialiteit heen prikken, vaak om nieuwe betekenis aan hun plaats in de werkelijkheid of aan hun relatie tot anderen te geven. Een nieuwe werkelijkheid ontstaat.

In 'Written on the Wind' gaat de vriendschap tussen Mitch en Kyle kapot en kunnen Mitch en Lucy nooit meer 'gewoon' met elkaar omgaan. 

Zo zijn de films van Douglas Sirk vooral een deprimerende herinnering aan de broosheid van 'vaste relaties', aan wat we denken het echte leven is.

Wanneer puntje bij paaltje komt kiezen mensen voor zichzelf – ongeacht de chaos die zij in dit proces in het leven van vrienden en geliefden aanrichten.