Onuitzetbaren in beeld

dinsdag, 26 juni 2012

Reacties0

Start een lobby, nodig een onuitzetbare illegaal uit op school of organiseer een filmavond. Het waren maar enkele van de ideeën die opborrelden tijdens de Alliantiedag 'Onuitzetbaren in beeld' op 21 juni in Hilversum, georganiseerd door de Humanistische Alliantie. De formule van deze middag: mooie films, workshops en scherpe debatten. 

Geschat wordt dat 35.000 tot 60.000 mensen in Nederland 'onuitzetbaar' zijn. Dat zijn illegalen die het land uit moeten maar die om verschillende redenenen niet terug kunnen, bijvoorbeeld omdat ze geen geldige uitreispapieren hebben. Ze zitten klem. Het Nederlandse vreemdelingenbeleid is erop gericht deze mensen op te sporen en terug te laten keren. Om ze onder druk te zetten worden ze herhaaldelijk in detentie gezet.

Naomi Woltring van de Jonge Humanisten leidde het debat na afloop van de vertoning van de film 'De Vreemdelingenrechter' (HUMAN), een documentaire die een kijk achter de schermen geeft van de afdeling vreemdelingenzaken op de rechtbank van Amsterdam. Volgens Oscar Korte, een van de rechters uit de film, werken veel landen om politieke redenen niet mee aan de terugkeer van asielzoekers. In het debat komt het conflict tussen de uitvoering van de wet en menselijke gevolgen van een uitspraak goed naar voren. Zoals in de zaak van iemand die HIV-positief was en die terug moest naar het land van herkomst, terwijl niet duidelijk was of er voldoende medische zorg kon worden gegeven.

"Het punt is dat we niet het ziekenhuis van de wereld kunnen worden", vertelt Korte. "Maar, hoe zit het dan met recht op leven?", vraagt iemand uit de zaal. Korte: "Er is recht op leven, maar dat biedt geen bescherming tegen uitzetting in dit soort gevallen."

Strenger beleid
In de rechtspraktijk blijkt het lastig om vast te stellen of iemand terug kan worden gestuurd. Korte: "De moeilijkheid begint met de identiteit vaststellen. De juiste papieren zijn de asielzoekers vaak al kwijt als ze in Nederland komen. En zonder die papieren kan bijna niemand uitgezet worden."

Niet alle vreemdelingen werken mee aan een uitzetprocedure, zo blijkt uit het debat. Waarom zou je terug gaan als je kinderen geworteld zijn in Nederland en je hier al meer dan tien jaar verblijft? Dan komt het gesprek op eigen verantwoordelijkheid, een kernbegrip voor humanisten. In hoeverre kunnen onuitzetbaren hun verantwoordelijk nemen, in Nederland of in het land waar ze vandaan komen?

Verantwoordelijkheid
"Alleen als iemand de macht heeft zijn verantwoordelijkheid te nemen", zegt een deelnemer stellig. Maar hoever gaat dat? Het lijken vragen waar geen algemeen geldende antwoorden op te geven zijn, want elk geval is anders. Daarnaast is het in detentie moeilijk om aan je toekomst te werken, want illegalen mogen niet werken en kunnen geen opleiding doen.

Vreemdelingendetentie als weeffout
De situatie van asielzoekers in detentie komt uitgebreid aan bod in de films 'Speciale vlucht' (HUMAN) en 'De gevangenen van gebouw 4' (ZEMBLA). Het debat daarna wordt geleid door humanistisch geestelijke verzorger in de vreemdelingendetentie Ellen van der Weerd. Detentie wordt ervaren als vernederend; het maakt de onuitzetbaren niet alleen woedend, maar ook wanhopig en depressief.

Volgens Annemarie Busser van Amnesty International Nederland is het een probleem dat de detentiemaatregel wordt uitgevoerd door de Dienst Justitiële Inrichtingen(DJI). Directeur van het Humanstisch Verbond Ineke de Vries sluit zich daar van harte bij aan. "Dat is een fundamentele weeffout. De mensen van DJI denken vanuit het strafrecht en binnen DJI zijn er veel minder mogelijkheden te zorgen voor alternatieven of een humaner detentiebeleid. Het is beter het onder te brengen bij een bestuurlijke overheidsdienst. We willen daar samen met Amnesty en andere partners graag voor gaan lobbyen."

Een actieve politieke lobby is belangrijk, dat vinden ook de deelnemers aan de brainstormsessie die HV-programmamedewerker Paulien Boogaard leidt. Dat kan op vele manieren. Door de publieke opinie te 'bespelen' bijvoorbeeld. Maar ook in het onderwijs (HVO) zal er aandacht voor moeten komen. En je kunt zelf iets doen door een actie te steunen, zoals de acties bij het tentenkamp in Ter Apel in mei. En dan zijn er nog al die niet realistische verhalen die over Europa worden verteld in de landen waar de vreemdelingen vandaan komen, zoals Surprising Europe laat zien.

Lees verder in het verslag op de website van het Humanistisch Verbond.

Beeld: Mels de Gooijer

Meer informatie

Kijk of http://onuitzetbareninbeeld.nl

Meer informatie vindt u in het dossier op de site van het Humanistisch Verbond.