'De tolerantie raakt geperverteerd'

donderdag, 05 juli 2012

Reacties1

Moet de overheid Holocaustontkenning of het verbranden van Korans verbieden? "Nee", vindt rechtsfilosoof Paul Cliteur, "want als je dat doet kom je als samenleving in een glijdende schaal terecht. Overheden zullen steeds voorzichtiger worden en dus toegeven aan terrorisme en fundamentalisme."

Cliteur was een van de sprekers op Atheïsmedag 2012 op 30 juni. Van de dag zijn audio-opnamen gemaakt die u kunt beluisteren op Hoorcolleges Online.

Seculiere moraal
Floris van den Berg interviewde Cliteur over het boek dat hij samen met Dirk Verhofstadt schreef, 'Op zoek naar harmonie'. In het boek onderzoekt hij seculiere waarden en normen die van toepassing zijn op alle mensen van de wereld. Een universele, seculiere moraal dus. "De moraal is te lang exclusief religieus geweest, zoals men vroeger dacht dat ook wetenschap niet los kon staan van godsdienst", meent Cliteur.

In zijn boeken breekt Cliteur meerdere malen een lans voor de vrijheid van expressie en meningsuiting. Dat onderwerp komt ook in het interview aan bod. Cliteur: "De vrijheid van meningsuiting is een belangrijk goed voor de wetenschap, de cultuur en ook voor vrijheid van de godsdienst zelf. Immers, elke religieuze hervormer (Jezus, Calvijn) begint voor zichzelf." 

Boekverbrandingen
"Maar waar trek je een scherpe grens als gaat om vrijheid van meningsuiting?", vraagt Van den Berg. "Oproepen tot geweld is voor mij een ontoelaatbare grens, dat is niet zo heel bijzonder, voor vele mensen is dat de hoofdregel", antwoordt Cliteur.

Van den Berg: "En boekverbrandingen?" Cliteur: ”Ja, dat moet kunnen. Je zou geen uitzondering moeten maken voor een 'heilig boek'. En we moeten evenmin verbieden dat creationisten boeken van Darwin verbranden?"
Als je dat verbiedt kom je als samenleving in een glijdende schaal terecht. Overheden zullen steeds voorzichtiger worden en daarmee eigenlijke toegeven aan terrorisme en fundamentalisme, verwacht Cliteur.

De interviewer gaat nog een stap verder. "Wat vind je van de Holocaustontkenning? Of de ontkenning van de Armeense genocide door de nationalistische Turken?"
Cliteur: "Nee, ook het ontkennen van historische waarheden moet je niet aan banden leggen. Niets is onaantastbaar."

Echte tolerantie
Het gesprek eindigt met een pleidooi voor 'echte'  tolerantie. Cliteur: "Tolerantie is een voortdurende opdracht in de samenleving. Het is de deugd te gedogen dat andere mensen dingen zeggen waarmee je het niet eens bent. Dat is iets anders dan een geperverteerde tolerantie. Er wordt vaak gezegd: 'u kunt dat niet zeggen, want dat is intolerant'. Nee, dat moet je niet doen. Dan laat je als overheid geen dingen meer toe uit de angst dat andere mensen daar wel eens aanstoot aan kunnen nemen. De vrijheid moet voortdurend bevochten worden. Die mentaliteit, dat is het bestaansrecht van een humanistisch atheïsme en vrijdenken."

Neutrale staat
Het staatsmodel dat het beste bij deze opvatting van tolerantie past, is een religieus neutrale staat. Cliteur: "De staat moet een model uitdragen met seculiere, burgerlijke vrijheden als de vrijheid van meningsuiting, democratie, rechtsstaat en Trias Politica. Is dat ook een politiek neutrale staat? Nee, maar wel religieus neutraal."

Naast Paul Cliteur gaf Herman Philipse een lezing over zijn boek 'God in the Age of Science?' en werd Floris van de Berg geïnterviewd over zijn boek 'Geleefde brieven III: Ikaros'.
Van de dag zijn audio-opnamen gemaakt. Die kunt u beluisteren op Hoorcolleges Online.

Op 9 maart waren Paul Cliteur en Dirk Verhofstadt te gast bij OBA Live om te praten over hun boek 'Op zoek naar harmonie'.