Home Programma's Profiel: De duivelse dilemma's van Walter Süskind

Profiel: De duivelse dilemma's van Walter Süskind

door Cees Overgaauw

zondag, 22 januari 2012 14:25 Nederland 2

Hij zit er stralend bij op de foto uit 1934. Daar in die Duitse kroeg hebben hij en zijn vrienden zichtbaar plezier in het leven. Ongehinderd door de twee portretten aan de muur van rijkskanselier Hitler en president Hindenburg.
Walter Süskind. Geboren in het Duitse Lüdenscheid. Zijn grootvader is Nederlands waardoor hij een dubbel paspoort heeft. Gelukkig maar, want Walter Süskind is joods.

Directeur Hollandsche Schouwburg
In maart 1938 vlucht Walter Süskind met zijn vrouw naar Nederland. Vier jaar later is hij directeur van de Hollandsche Schouwburg, het theater aan de Amsterdamse Plantage Middenlaan, waar joden verzameld worden voor hun deportatie naar Westerbork. In de chaos van menselijke ellende en wrede onderdrukking door de SS lijkt de aanwezigheid van Süskind in de schouwburg een oase van bedachtzaamheid. Hij gaat zelfs vriendschappelijk om met Ferdinand Aus der Fünten, de SS’er die in Amsterdam de leiding heeft over de deportatie van joden.

Duivelse dilemma's
Maar bijna niemand weet dat onder zijn leiding honderden volwassenen, kinderen en baby’s gered worden uit de schouwburg. Het gesjoemel met aantalen en persoonlijke gegevens begint al bij binnenkomst, waar iedereen wordt ingeschreven.
In dit Profiel wordt dieper ingegaan op de minachting die Süskind ten deel viel als directeur van de verzamelplaats voor de deportatie. De keuzes, die hij in benauwende eenzaamheid moet maken over wie wel en wie niet gered kan worden.

Grete Weil, net als Süskind lid van de Joodsche Raad, en een van de weinigen die hij in vertrouwen neemt: “Süskind, de held, de redder, de gokker, zegt ja, zegt nee, selecteert, neemt beslissingen over leven en dood. Hij voert de Duitsers dronken, vervalst lijsten, kent alle trucs, bedenkt nieuwe, weet in welke nachten iets mogelijk is. En slaagt altijd.” (Uit de biografie ‘Walter Süskind. Hoe een zakenman honderden joodse kinderen uit de handen van de nazi’s redde.’ van Mark Schellekens*)

Auschwitz
In september 1943 wordt het gezin Süskind tijdens een razzia opgepakt en naar Auschwitz gedeporteerd. Walter is in januari 1945 ergens in Midden-Europa voor het laatst gezien door ene Clare Ebrecht “Hij was mager. Liep met blote voeten in klompen. Hij droeg geen jas, zijn hoofd was kaalgeschoren.”

* Mark Schellekens is op 13 januari te gast in OBA Live (19.00-20.00 uur op Radio 5)