HUMAN Zomer Uitgelicht 2: Antoine Bodar

‘De waarheid die Christus is’? Over de erkenning van verschil

Bodar is een kleurrijk figuur, met uitgesproken meningen, een geleerd persoon en bepaald geen mainstream-katholiek.
Het interview met Eric de Rooij en Roeland Ensie is sympathiek van toon. Sommige van zijn uitspraken zijn tamelijk vrijzinnig te noemen, zeker tegen de achtergrond van het actuele beleid van het Vaticaan. Homoseksualiteit, het celibaat en de moraliteit van de humanist komen aan de orde. En zijn opvatting over morfine en een waardig verscheiden uit het leven mag er zijn. Hij zit duidelijk op de lijn van toenadering tussen humanisme en katholicisme: ‘De waardigheid van de mens en het opkomen daarvoor – dat is wat het Humanistisch Verbond en de Kerk delen.’ Dat doet het altijd goed, natuurlijk. En er valt ook veel voor te zeggen, al is het maar dat de wereld er verdraagzamer door wordt. Maar wat wordt er ten behoeve van de toenadering eigenlijk gezegd? Ik richt me hier vooral op de relatie wetenschap en geloof.


Wat beweert Bodar daarover? ‘De katholieke kerk belijdt dat wetenschap nooit tegenover geloof kan staan … Geloof en rede zijn twee vleugels om tot de waarheid te komen, de waarheid die Christus is. De vraag is dus nooit wetenschap of geloof, integendeel. Het gaat er meer om: moeten wij alles wat de wetenschap voor elkaar kan krijgen ook willen?’

Met dat laatste heeft Bodard natuurlijk een punt. Dat is overigens geen vraag voor empirisch wetenschappelijk onderzoek, maar een ethische vraag. Interessant is hier of het verschil maakt wie er antwoordt: de mens die Gods woord volgt en daar verantwoordelijk mee om gaat, of de mens die de verantwoordelijkheid in beginsel in zichzelf zoekt en van daaruit antwoordt. Ik denk dat dit inderdaad verschil maak, ook als een antwoord soms gelijkluidend klinkt. En ik vind dat verschil ook van belang. Iemands levensbeschouwelijke identiteit blijkt evenzeer uit hóe een beslissing tot stand komt, als uit de beslissing zelf. Te vaak komt het voor dat iemand gerespecteerd wordt om wat gemeenschappelijk lijkt te zijn, terwijl het er uiteindelijk juist om gaat iemand in zijn of haar eigenheid te respecteren..


Ook inzake de relatie tussen wetenschap en geloof is de erkenning van verschil belangrijk.

Zonder aan de goede intenties te twijfelen vind ik de uitspraak alsof geloof en rede twee vleugels zijn om tot waarheid te komen iets te gemakkelijk, zeker als daar aan toegevoegd wordt ‘de waarheid die Christus is’. De cultureel antropoloog van Baal kenmerkte de kunst, het spel, en de religie als drie illusies, omdat bij alle drie sprake zou zijn van een verbeelde relatie met een andere realiteit.1 Kenmerkend voor de religie is dan dat die realiteit zich niet empirisch laat aantonen. Als dat zo is, geldt voor de religie niet dat het een weg is naar de waarheid, maar dat ze uitgaat van wat als waar wordt verondersteld, dat ze vertrekt vanuit een waarheid. Van mij mag dat en iemand die dat oprecht doet krijgt mijn respect. Maar precies dat onderscheid maakt dat de toevoeging ‘de waarheid die Christus is’ wel geldt voor geloof en niet voor wetenschap. En aangezien een deel van de humanisten zich voor hun mens- en wereldbeeld beroepen op de uitkomsten van de wetenschap, geldt voor hen dat zij zich in die toevoeging niet zullen kunnen vinden.

Jan Hein Mooren, Universiteit voor Humanistiek

Jan Hein Mooren

19 juli 2010

wie is die Bodder? :)

deredactie

15 juli 2010

Over Perverse Prikkels;
-Het steunen van markten door Overheid
-Ongewenste financiele prikkels in de gezondheidszorg
-Resultaatsturing en de prestatiefinanciering
-Lumpsumfinanciering afscaffen en herinvestering van de financiele reserves
-Herinvesteren van de emissierechten
-de onbedoelde gevolgen van intentioneel gedrag
-Eigen belang en doelverschuiving
In de artikelenreeks staan financiering en eigen belang voorop. Hoewel in de sociologie wordt vermeden om over 'angst' te praten, is dit misschien toch een factor van belang.
Gezagsdragers en adviseurs zijn bang om hun opdrachten en macht te verliezen
Zij conformeren zich aan de managers of met een groep mensen die U zo treffend als damagers typeert.
Just Havelaar

Just Havelaar

12 juli 2010

Mijn eerste indruk na lezing van het artikel is dat ik Bodar en zijn ideeën sympathiek vind. Hij gaat op zoek naar de vraag wat humanisme en rooms katholisme bindt. Zo te lezen zijn er volgens hem meer overeenkomsten dan verschillen. Hierin schuilt tevens een gevaar. Binnen de RK kerk is er wel degelijk een officiële leer die voorschrijft hoe mensen moeten leven. Wanneer wij samen de menselijke waardigheid delen dan vraag ik mij af waarom de Paus, als leider en voorbeeld voor Rooms Katholieken, nog steeds voor een verbod is op het gebruik van condooms. Miljoen mensen raken hierdoor HIV besmet. Pas als ‘Zelf denken’, uit ons humanistisch credo daadwerkelijk door de RK kerk wordt toegepast, komt de menselijke waardigheid voor miljoenen mensen echt dichterbij.

Erwin A. Kamp

11 juli 2010